De behandeling van deze begroting kent een roerige en langdurige voorgeschiedenis.

Al vanaf januari van dit jaar zijn we als raad in diverse stappen bezig om duidelijkheid te krijgen over de uitdagingen waar de gemeente Haaksbergen de komende jaren voor komt te staan.

We hebben gesprekken gevoerd met belanghebbenden, de notitie “Naar nieuw evenwicht” en de “voorlopige realistische conceptbegroting 2012” besproken en uiteindelijk moeten we als raad vanavond een besluit nemen over de programmabegroting 2012.

Het proces dat we ooit in gedachten hadden is zeker niet gelopen zoals we dat wensten.

In de afgelopen maanden is daar, ook door de VVD fractie, al genoeg over gezegd en het heeft weinig zin om op dat punt in herhaling te vervallen.

Toch heeft het traject op zich ook positieve zaken opgeleverd.

In alle jaren dat ik op enige afstand het begrotingsdebat heb gevolgd zijn er nog nooit zoveel contacten geweest met instellingen, individuele inwoners en verenigingen.

Het is weliswaar deels vanuit ongenoegen ontstaan, maar toch is het goed dat de weg naar de raad is gezocht en gevonden.

Dat dit niet in alle gevallen zal leiden tot positieve gevoelens achteraf is inherent aan een periode van bezuinigingen

 

Het is goed om nog eens vast te stellen wat de directe aanleidingen zijn voor een ombuigingsoperatie van een dergelijke omvang.

De financiële crisis die vanaf 2008 woedt en die zich nog steeds verder verdiept wordt veelal als eerste reden genoemd.

De effecten die dat heeft gehad op de woningmarkt en daarmee ook op het gemeentelijke grondbedrijf zijn evident.

De VVD fractie staat volledig achter de visie van het college om bij de vaststelling van de jaarrekening 2010 het verlies maar te nemen. Dit heeft uiteraard wel een grote invloed op de reservepositie van de gemeente en daarmee ook op de lopende uitgaven.

De tweede aanleiding is het tekort dat geleidelijk aan is ontstaan op de zogenaamde open eind regelingen zoals de WMO en de WWB.

Ten aanzien van de WMO is er onlangs een besluit genomen over de eigen bijdrage maar verder is het naar het oordeel van de VVD fractie te rustig aan dit front.

In alle stukken en ook in deze begroting wordt gesproken over “kanteling”, maar verder is het oorverdovend stil.

Dat baart ons zorgen en wij verwachten op zo kort mogelijke termijn concretisering.

Op het terrein van de uitvoering van de Wet werk en bijstand heeft de verantwoordelijke wethouder initiatieven ontplooid ter verbetering en wij wachten op de uitleg van het zogenaamde “Vlagtwedde” model.

Het motto daarbij is dat betaalde arbeid uit meerdere oogpunten is te verkiezen boven een uitkering en dat in de uitkeringssituatie de focus moet liggen op integratie in de arbeidsmarkt.

De invoering van de Wet werken naar vermogen in 2013 legt de nodige druk op dit proces en wij adviseren de wethouder om op zo kort mogelijke termijn te komen met concrete maatregelen.

De laatste en niet de minst belangrijke aanleiding is dat er tot voor kort onvoldoende greep was op de begroting- en verantwoordingssystematiek binnen het gemeentelijk apparaat.

Toen wij vorig jaar als VVD voor de tweede keer in meer dan twintig jaar aantraden als collegepartij deden wij dat met het gevoel dat de situatie in financieel opzicht redelijk op orde was.

De jaarrekeningen sloten de laatste jaren onder de twee opeenvolgende CDA-PVDA colleges met positieve cijfers en ook in de college onderhandelingen is er geen aankondiging geweest van grote financiële zorgen.

Nu, anderhalf jaar verder, weten wij beter; een fors deel van de in te boeken besparingen zijn het gevolg van  onvoldoende controle op de uitgaven en een gebrek aan budgetverantwoording in de achterliggende jaren.

In diverse eerdere raadsvergaderingen hebben wij hierover al de nodige opmerkingen gemaakt en ik heb de indruk dat de huidige wethouder van financiën zich deze ter harte heeft genomen.

De door het huidige college gekozen aanpak om de hele programmabegroting opnieuw op te bouwen heeft dan ook onze instemming.

 

Alles overziend leidt een en ander tot een forse financiële uitdaging met een ombuiging van bijna €5 miljoen en dat doet pijn op alle beleidsterreinen, in de ambtelijke organisatie en “last but not least” in de samenleving binnen de gemeente Haaksbergen.

Het door het aandringen van de raad schrappen van de kortingen op de diverse kleine subsidies heeft onze instemming al stellen wij ons daarbij wel de vraag of dit meer ingegeven is door het onvermogen om de door de raad gevraagde criteria toe te passen dan door een diepere beleidsmatige gedachte.

Rond de grotere instellingen is de laatste tijd veel te doen geweest.

De VVD fractie heeft daarbij meerdere keren aangegeven, dat alle “reuring” niet nodig was geweest als het overleg over de te maken keuzes voortvarend ter hand was genomen met daarbij een zorgvuldige communicatie naar alle betrokkenen. (inclusief de raad).

Verderop kom ik inhoudelijk nog terug op een aantal concrete dossiers.

Zoals eerder genoemd heeft het proces echter ook zijn goede kanten gehad.

In een tijd dat er ruimschoots geld voorhanden is (en dat was tot aan het begin van deze eeuw het geval) bestaat de neiging om vanuit de overheid zich meer dan noodzakelijk te gaan mengen in het private domein.

Er worden regelingen gemaakt voor allerlei voorzieningen c.q. voorzieningen gebouwd waarbij je jezelf de vraag kunt stellen of het wel zo logisch is dat de overheid hieraan bijdraagt.

Een voorbeeld hiervan is het muziekonderwijs; op zich is dat een prima zaak, maar is dit wel een publieke taak of primair een zaak van de ouders en waarom zou je als gemeente muziekonderwijs voor volwassenen subsidiëren?

Een relatief eenvoudig door de gemeente geëxploiteerd zwembad is op zich een  basisvoorziening, maar dat is toch wezenlijk iets anders dan een subtropisch zwemparadijs met de daarbij behorende oplopende kosten.

De huidige financiële situatie dwingt ons om de keuzes van destijds te heroverwegen door ons zelf de vraag te stellen of iets werkelijk een overheidstaak is of niet.

Terugvallen op uitsluitend de wettelijke taken van de gemeente is dan wel erg sober, maar hier en daar wat “franje” wegsnijden en het private domein de zaken laten oplossen die daar thuis horen is volgens de VVD een goede zaak.

Het verstrekken van subsidies aan verenigingen en activiteiten is bedoeld als stimulans om zaken in beweging te krijgen maar het mag niet leiden tot het idee van een verworven recht.

Randvoorwaarde is volgens de VVD fractie wel, dat het geleidelijk terugtreden uit allerlei zaken zorgvuldig en in goede samenspraak met de belanghebbenden wordt gedaan.

 

 

Ten aanzien van de diverse programma’s heeft de VVD fractie de volgende opmerkingen:

 

 

Bereikbaarheid en ruimte.

De VVD fractie vindt de constatering dat de “virtuele” achterstand in het wegenonderhoud

€ 1.500.000 bedraagt niet getuigen van een proactieve houding.

Wij geven het college in overweging om over te gaan tot een meer feitelijke vaststelling van de achterstand door enerzijds het ambitieniveau voor de diverse categorieën wegen te heroverwegen en anderzijds een visuele inspectie te houden.

Door combineren van beide zaken ontstaat een reëel beeld, waarop een nieuw beleid kan worden geformuleerd.

Wat vindt het college van deze aanpak?

 

 

Cultuur en ontspanning.

De extra bezuiniging op de bibliotheek houdt een risico in ten aanzien van het afstoten van zaken die op termijn zinvol kunnen zijn voor de gemeenschap.

Zeker met het oog op mogelijke samenwerking binnen het Kulturhus vindt de VVD fractie dat niet verstandig.

Een mogelijke oplossing om toch te besparen zonder de voorzieningen al te zeer aan te tasten is het tijdelijk opschorten (voor bijvoorbeeld één jaar) van de aflossing op de door de gemeente aan de bibliotheek verstrekte geldleningen.

 

Wij hebben uit recent verkregen informatie de indruk dat een afspraak met het Iemenschoer, die leidt tot een besparing van ca. € 400.000, mogelijk is mits er meer ruimte ontstaat op het gebied van exploitatie van “de Kappen”.

Is deze constatering juist?

 

Het lijkt ons verstandig om te bezien in hoeverre het geven van algemeen vormend

muziekonderwijs aan de basisscholen door de gemeente zelf zou moeten worden georganiseerd.

Wij pleiten ervoor om samen met de muziekschool te bezien in hoeverre zij de gemeente op dit punt kunnen “ontzorgen’ door de overheveling van het beschikbare budget en de bij de gemeente in dienst zijnde personeelsleden naar de muziekschool.

Acht het college dit een begaanbaar traject?

 

Economische ontwikkeling

De VVD is het eens met de opvatting van het college dat er blijvend moet worden gewerkt aan versterking van de economische functie.

Behoud van werkgelegenheid is van belang als we een vitale gemeente willen blijven.

Ten aanzien van de ontwikkeling van het industrieterrein Stepelerveld na de 1^e fase vragen wij het college om de samenhang met de braak liggende terreinen in de Wissinkbrink te bezien.

Wij realiseren ons dat een heroverweging van de eerder gemaakte keuzes zal leiden tot hernieuwde gesprekken met de provincie, maar het aankopen van grond voor nieuwe industrieterreinen op een steenworp afstand van al in bezit zijnde grond komt ons onlogisch voor.

 

Maatschappelijke ondersteuning.

In het coalitieakkoord staat dat de gemeente waar mogelijk mensen met beperkingen moet ondersteunen, maar ook dat van een ieder wordt verwacht dat hij zijn eigen verantwoordelijkheid moet nemen om in de samenleving te kunnen participeren.

Het compensatiebeginsel staat daarbij centraal, waarbij misbruik wordt voorkomen.

Door het college is dit vertaald in de kanteling van de WMO.

Aan deze kanteling wordt in de begroting van 2012 een forse bezuiniging gehangen zonder dat daarvoor tot nu toe enige onderbouwing is gegeven.

Wanneer kan de raad een concreet voorstel daartoe tegemoet zien?

 

Minima.

In de raadsvergadering van 7 september heeft het college de door CDA, VVD en GGH ingediende motie over het evalueren van de gevolgen van de invoering van de maatregelen in het kader van de WMO en de minima overgenomen.

In de begroting vinden wij geen bedrag terug om de eventuele nadelige financiële effecten, die hieruit naar voren kunnen komen, te herstellen.

 

 

Ruimtelijke ontwikkeling en wonen.

Wij constateren dat met de vorig jaar raadsbreed aangenomen motie over een herbestemming van de Vregelinkshoek ogenschijnlijk niets is gedaan.

Is dit juist of kunnen we binnenkort een plan verwachten?

 

Voor wat betreft de Wissinkbrink is de VVD voorstander van het aanbrengen van enige creativiteit  teneinde de schade enigszins te beperken.

Naast de al eerder genoemde mogelijke samenhang met Stepelerveld hebben we nog een tweetal suggesties:

Schrijf een prijsvraag uit voor een nader te bepalen deelgebied waarbij aannemers, projectontwikkelaars of een samenwerkingsverband van particulieren de ruimte krijgen een plan te maken voor de integrale ontwikkeling van een klein gedeelte van het betreffende gebied.

Beperk de randvoorwaarden tot een minimum bruto grondprijs en bestemmingsplaneisen en geef de markt de ruimte.

Een tweede (wat wildere) suggestie is de mogelijkheid tot een tijdelijke exploitatie van een zonnepark, waardoor een combinatie van duurzaamheid en technologische ontwikkeling kan worden gerealiseerd.

 

 

Algemene dekkingsmiddelen.

De VVD fractie wil inzicht te krijgen in de concrete besparing op de formatie en de personeelskosten, na correctie van de kosten die uit de mogelijk nieuw te maken voorziening voor voormalig personeel worden gedekt.

Wij vragen ons af of een systematiek kan worden ontwikkeld die het ons als raad mogelijk maakt de besparingen gedurende 2012, zowel in geld alsook in formatie, te volgen.

 

Wij hebben lang geaarzeld over de extra verhoging van de OZB met gemiddeld 1,75%.

Als VVD hebben we steeds het uitgangspunt gehad dat de lastenverzwaring niet eenzijdig op de inwoners moet worden afgewenteld.

Het gevolg van het integraal vasthouden aan dit standpunt is, dat er nog verder moet worden ingegrepen met mogelijke gevolgen voor het voorzieningenniveau.

Vanuit dit gegeven, gelet op de per saldo relatief geringe omvang en de moeilijke financiële positie van de gemeente, gaan wij schoorvoetend akkoord met deze extra verhoging. Wij plaatsen daarbij echter wel de kanttekening dat deze werkwijze niet op voorhand mag worden doorgetrokken naar de begroting over de jaren 2013 en volgend.

 

 

Reserves.

Het treffen van een voorziening voor de kosten van voormalig personeel heeft onze instemming waarbij wij aantekenen dat wij er vanuit gaan dat de accountant de rechtmatigheid en de omvang van de voorziening goedkeurt.

De al in eerdere begrotingsbehandelingen gemaakte opmerkingen over de bestemmingsreserves wil de VVD fractie ook vandaag herhalen.

Wij vragen het college om het aantal bestemmingsreserves zo maximaal mogelijk te verlagen en het geld toe te voegen aan de algemene reserves.

Wij doelen dan vooral op de reserve fysieke en sociale infrastructuur.

 

 

Bedrijfsvoering.

De VVD fractie raadt het college aan om op zo kort mogelijke termijn actie te ondernemen tot samenwerking op het gebied van ICT, waarbij uitbesteding voor ons geen taboe is.

Ondanks eerdere suggesties vanuit de raad zien wij weinig beweging.

Graag een reactie van het college.

 

Het transitiebudget van € 300.000 in 2012 vinden wij fors temeer daar in de begroting op diverse plaatsen budgetten zijn ingeruimd voor externe ondersteuning.

Wij vragen ons af of het op het totaal van deze uitgaven een tandje minder kan, waarbij de vrijvallende middelen kunnen worden gebruikt om mogelijke tegenvallers te dekken..

Wij willen graag op de hoogte gehouden worden van de uitgaven die worden gedaan uit het transitiebudget.

Daarnaast vindt de VVD fractie dat voor de jaren 2013 en volgend niet automatisch kan worden uitgegaan van een transitiebudget van welke omvang dan ook.

 

 

Afrondend.

De begroting van 2012 is niet tot stand gekomen door, om het in voetbaltermen te benoemen, soepel aanvallend combinatiespel maar meer door verdedigend spel op basis van inzet en hier en daar een vleugje opportunisme.

Gelet op de eerder door mij benoemde nalatenschap uit het verleden is dat op zich begrijpelijk, maar ook spijtig omdat moeilijk in te schatten is wat op een aantal beleidsterreinen de concrete effecten zullen zijn.

We gaan er echter vanuit dat het college de diverse in deze begroting aangekondigde beleidvoornemens grondig gaat uitwerken en vervolgens in goede samenspraak met de raad tot invoering zal overgaan.

De VVD fractie gaat er daarbij van uit dat er lering wordt getrokken ten aanzien van de communicatie met de belanghebbenden.

 

Tenslotte zeggen wij dank aan de ambtelijke organisatie, die ons naar eer en geweten heeft geholpen bij de voorbereiding ten behoeve van de bespreking van deze begroting.